قیام ۱۵ خرداد؛ نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز یزد، قیام ۱۵ خرداد سال ۱۳۴۲ را می‌توان یکی از سرنوشت‌سازترین حوادث تاریخ معاصر ایران دانست؛ رویدادی که در واکنش به دستگیری امام خمینی (ره) و در اعتراض به سیاست‌های حکومت پهلوی در شهر‌های مختلف کشور، به‌ویژه تهران، قم، ورامین و چند نقطه دیگر، شکل گرفت.

پس از سخنرانی تاریخی امام خمینی (ره) علیه سیاست‌های رژیم پهلوی و انتقاد از وابستگی حکومت به قدرت‌های خارجی، ایشان در ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ بازداشت شدند. این اقدام با واکنش گسترده مردم و روحانیون همراه شد و هزاران نفر در شهر‌های مختلف به خیابان‌ها آمدند. نیرو‌های رژیم پهلوی با سرکوب شدید و استفاده از خشونت، این اعتراض‌ها را به خاک و خون کشیدند.

مأموران نظامی که در نقاط مرکزی و حساس شهر‌های قم و تهران مستقر بودند به روی تظاهر کنندگان آتش گشودند. مردم نیز با چوب و سنگ به دفاع ازخود برخاستند. تظاهرات در آن روز و دو روز بعد نیز ادامه یافت و هزاران نفر از مردم کشته و مجروح شدند. فجیع‌ترین حادثه، قتل عام دهقانان کفن‌پوش ورامینی بود که در پشتیبانی از امام راهی تهران شده بودند. مأموران نظامی در سر پل باقرآباد با آنها رو‌به‌رو شده و با سلاح‌های سنگین آنها را قتل عام کردند.

با وجود سرکوب گسترده، قیام ۱۵ خرداد به‌عنوان نقطه آغازین نهضت اسلامی در ایران شناخته می‌شود؛ قیامی که نشان داد اعتراض عمومی به سیاست‌های حکومت پهلوی تنها به یک حرکت مقطعی محدود نیست، بلکه به یک جریان عمیق اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است.

کارشناسان تاریخ معاصر معتقدند ۱۵ خرداد زمینه‌ساز تحولات بعدی در مسیر پیروزی انقلاب اسلامی شد و نقش مهمی در شکل‌گیری هویت سیاسی و انقلابی مردم ایران ایفا کرد. این روز در تقویم رسمی کشور نیز به‌عنوان یکی از مناسبت‌های مهم ملی و تاریخی ثبت شده است.