رونق مناطق بیابانی آذربایجان شرقی با پرورش شتر

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز آذربایجان شرقی، جواد گوزلی در بازدید از واحد‌های پرورش شتر در روستای خورخور بخش ایلخچی شهرستان اسکو با اشاره به ظرفیت‌های اقلیمی و اقتصادی این دام، اسکو را قطب اصلی پرورش شتر در استان معرفی و اظهار کرد: در سال گذشته جمعیت شتر استان به ۲ هزار و ۲۰ نفر رسیده است که بخش قابل توجهی از آن در شهرستان اسکو نگهداری می‌شود.

وی با اشاره به فعالیت پرورش‌دهندگان شاخص این منطقه افزود: نقی ناصری با پرورش ۱۰۲ نفر شتر شامل ۲ نفر شتر نر (لوک)، ۶۰ نفر شتر ماده (اروانا)، ۴۰ نفر بچه‌شتر (دایلاق) یک تا دو ساله و دو نفر شتر دوکوهانه، از فعال‌ترین پرورش‌دهندگان این حوزه است. همچنین ابوالفتح خلیل‌زاده با نگهداری ۵۵ نفر شتر شامل یک نفر شتر نر، ۲۵ نفر شتر ماده و ۲۹ نفر بچه‌شتر یک تا دو ساله، از دیگر تولیدکنندگان شاخص این روستا به شمار می‌رود. عمده شتر‌های این واحد‌ها از نوع تک‌کوهانه هستند.

گوزلی با اشاره به ظرفیت‌های مرتعی کشور گفت: ایران با برخورداری از حدود ۹۰ میلیون هکتار مرتع، یکی از کشور‌های مستعد برای توسعه پرورش شتر است. با این حال تنها ۱۰.۳ درصد مراتع کشور از وضعیت مطلوب برخوردار بوده و بیش از ۴۸ درصد آنها در شرایط ضعیف قرار دارند. در این مراتع، گیاهان شورپسند و خارداری مانند خارشتر، علف‌شور و تاغ رشد می‌کنند که شتر به خوبی قادر به استفاده از آنها است، در حالی که سایر دام‌های اهلی امکان بهره‌برداری مؤثر از این پوشش گیاهی را ندارند.

وی ادامه داد: تداوم خشکسالی، کاهش بارندگی و تغییر پوشش گیاهی مراتع، ضرورت تغییر الگوی دامپروری را بیش از گذشته نمایان کرده است و شتر به دلیل مقاومت بالا در برابر گرما، کم‌آبی و کمبود علوفه، مناسب‌ترین گزینه برای توسعه دامداری در مناطق خشک و نیمه‌خشک محسوب می‌شود.

سرپرست مدیریت امور دام سازمان جهاد کشاورزی استان با بیان اینکه شتر نسبت به سایر دام‌ها نیاز بسیار کمتری به آب، خوراک و تأسیسات نگهداری دارد افزود: این دام علاوه بر مقاومت مناسب در برابر بسیاری از بیماری‌ها، قادر است از گیاهان خشبی، خاردار و گونه‌های هالوفیت مانند خارشتر تغذیه کند؛ گیاهانی که توسعه آنها در چارچوب برنامه‌های احیای دریاچه ارومیه نیز مورد توجه قرار گرفته است.

وی خاطرنشان کرد: توسعه صنعت پرورش شتر می‌تواند ضمن ایجاد اشتغال پایدار، نقش مهمی در رونق اقتصادی مناطق خشک و کم‌برخوردار ایفا کند. گوشت و شیر شتر از ارزش غذایی بالایی برخوردار بوده و بازار مناسبی دارند؛ از این رو لازم است با حمایت‌های هدفمند و ایجاد مشوق‌های سرمایه‌گذاری، زمینه حضور بیشتر بخش خصوصی در این صنعت فراهم شود.

گوزلی با اشاره به تغییر سیمای زراعی استان در اثر خشکسالی افزود: پوشش گیاهی جدید شکل‌گرفته در حوضه دریاچه ارومیه و سایر مناطق خشک، برای تغذیه شتر بسیار مناسب است. شتر‌ها ضمن تغذیه از گیاهان مهاجم و کم‌ارزش برای سایر دام‌ها، آنها را به صورت هرس مصرف می‌کنند و برخلاف برخی دام‌ها، موجب تخریب ریشه گیاهان و فرسایش مراتع نمی‌شوند.

وی همچنین به اهمیت شتر‌های دوکوهانه اشاره کرد و گفت: شتر‌های دوکوهانه، به‌ویژه نوع نر، از نظر جثه و وزن برتری قابل توجهی نسبت به شتر‌های تک‌کوهانه دارند و اجرای برنامه‌های اصلاح نژادی و دورگ‌گیری میان این دو نژاد می‌تواند به تولید شتر‌هایی با راندمان بالاتر در تولید گوشت و افزایش وزن منجر شود.

سرپرست مدیریت امور دام سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی میزان تولید سالانه گوشت شتر در استان را ۶۲ تن اعلام کرد و بر ضرورت حمایت از توسعه این صنعت به عنوان یکی از راهکار‌های سازگاری بخش کشاورزی با تغییرات اقلیمی و خشکسالی‌های مستمر تأکید کرد.

کارشناس مسئول دام سنگین سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی نیز با اشاره به اهمیت روزافزون محصولات شتر اظهار کرد: در شرایط کنونی، افزایش بهره‌وری تولید گوشت و شیر شتر از طریق اصلاح نژاد، بهبود مدیریت پرورش و توسعه فعالیت‌های تحقیقاتی ضروری است.

مهدی پورطهماسبیان اهرابی افزود: معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان طی مکاتباتی با معاونت امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی و مرکز اصلاح نژاد و بهبود تولیدات دامی کشور، آمادگی خود را برای تشکیل هسته‌های اصلاح نژادی شتر و همچنین ایجاد پژوهشگاه شتر دوکوهانه شمال‌غرب کشور در آذربایجان شرقی، در صورت تأمین اعتبارات لازم، اعلام کرده است.

وی با تشریح مزیت‌های اقتصادی این دام گفت: شتر در مقایسه با گاو، گوسفند و بز، مصرف خوراک کمتری نسبت به وزن متابولیکی خود دارد و از قابلیت هضم و بهره‌وری بالاتری در استفاده از مواد غذایی برخوردار است. همچنین نیاز اندک به تأسیسات و تجهیزات، هزینه پایین نگهداری و مقاومت بالا در شرایط سخت اقلیمی، این دام را به گزینه‌ای مناسب برای توسعه دامپروری آینده کشور تبدیل کرده است.

پورطهماسبیان خاطرنشان کرد: میانگین تولید شیر هر شتر ماده روزانه حدود سه کیلوگرم است و در دوره شیردهی حدود ۱۱ ماه،بین ۶۰۰ تا ۶۵۰ کیلوگرم شیر تولید می‌کند. همچنین وزن زنده شتر‌های نر در سن چهار سالگی به حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ کیلوگرم می‌رسد که ظرفیت مناسبی برای تولید گوشت ایجاد می‌کند.