روایت حامد شکیبانیا از ساخت مستند بدرقه رهبر شهید

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، حامد شکیبانیا مستندساز و تهیه‌کننده که در ایام بدرقه تاریخی رهبر شهید به تولید اثر مستند پرداخته است، درباره این تجربه گفت: در کنار شمار زیادی از گروه‌های مستندسازی که در مراسم‌های تشییع و وداع فعال بودند، ما با نگاهی مشاهده‌گر کار را دنبال کردیم و با همراهی چند فیلم‌بردار، مراسم‌های مختلف در تهران، قم، عراق و مشهد و حاشیه‌های آن را ثبت کردیم.

وی با اشاره به شیوه ساخت این اثر افزود: این مستند با رویکردی مشاهده‌گر و تا حدی مبتنی بر لانگ‌شات ساخته شده است؛ به این معنا که تلاش کردیم از فاصله‌ای مناسب به ماجرا نگاه کنیم و در روند اتفاقات دخالتی نداشته باشیم. هر آنچه مردم انجام می‌دادند، می‌گفتند یا بروز می‌دادند، همان‌گونه که رخ می‌داد، ثبت شد تا نگاه مشاهده‌گر اثر حفظ شود.

تهیه‌کننده مستند «ایران و غرب» با اشاره به لایه‌های مختلف حضور مردم در این مراسم اظهار کرد: شرکت‌کنندگان در بدرقه رهبر شهید از دو منظر قابل مشاهده بودند. یک وجه، بعد عاطفی و احساسی ماجرا بود؛ مردمی که با اندوه، عزاداری و تکریم پیکر رهبر شهید در مراسم حضور یافته بودند.

اما در لایه‌ای عمیق‌تر، بسیاری از مردم برای خود وظیفه‌ای قائل بودند و تنها برای تسلای سوگ نیامده بودند، بلکه برای پاسداشت و بزرگداشت یک ایده و آرمان حضور پیدا کرده بودند؛ آرمانی که مردی برای آن زندگی خود را گذاشته بود.

شکیبانیا ادامه داد: این لایه دوم، به‌مراتب مهم‌تر است. ما تلاش کردیم در خلال آنچه مقابل دوربین اتفاق می‌افتد و عمدتاً در سطح نخست، یعنی احساسات، سوگواری و عزاداری جلوه می‌کند، نشانه‌هایی برای رسیدن به آن لایه عمیق‌تر پیدا کنیم؛ لایه‌ای که به بزرگداشت آرمان‌ها و حفظ یک مسیر فکری مربوط می‌شود.

وی با تأکید بر مسئولیت اجتماعی مستندسازان در مواجهه با رخداد‌های بزرگ افزود: مستندساز نسبت به رویداد‌هایی که پیرامونش اتفاق می‌افتد، بی‌تفاوت نیست.

بدرقه رهبر شهید از آن دست رخداد‌های عظیمی بود که شاید در طول عمر یک مستندساز تنها یک‌بار اتفاق بیفتد. طبیعی است هر فیلم‌سازی به اندازه توان، امکانات و درک خود تلاش کند این لحظه تاریخی را ثبت و ماندگار کند.

تهیه‌کننده مستند «جنگ به شیوه آمریکایی» تصریح کرد: وظیفه مستندساز آن است که در رخداد‌هایی که کل جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد، دست به کار شود.

ابعاد بدرقه رهبر شهید به‌گونه‌ای بود که کمتر کسی می‌توانست از کنار آن بی‌تفاوت عبور کند. بسیاری از مستندسازان نیز همچون دیگر مردم، نه فقط از منظر حرفه‌ای، بلکه از سر احساس دین و برای ادای فهم و مسئولیت خود وارد میدان شدند.

شکیبانیا درباره خروجی این تصاویر نیز گفت: تمرکز ما بر تولید یک مستند بلند برای مخاطبان شبکه پرس‌تی‌وی بود.

از همین رو، در کنار تصویربرداری با سبک مشاهده‌گر، با شمار زیادی از حاضران از قشرها، ملیت‌ها و گروه‌های مختلف نیز گفت‌و‌گو کردیم تا صدای آنان نیز در این مستند منعکس شود.

وی همچنین با اشاره به ظرفیت این تصاویر برای تولید اثری ماندگار افزود: می‌توان با بهره‌گیری از تصاویر ثبت‌شده توسط همه مستندسازان، نه فقط تصاویر گروه ما، یک مستند بلند سینمایی مشاهده‌گر ساخت؛ اثری که به حافظه رسانه‌ای و بایگانی تاریخی کشور افزوده شود و در آینده به عنوان سندی برای شناخت مردم این روزگار مورد رجوع قرار گیرد.

این مستندساز در بخش دیگری از سخنان خود، ضمن اشاره به مدیریت گسترده و برقراری امنیت در مراسم، افزود: بسیاری از مردم از نیمه‌شب یا ساعات ابتدایی صبح حرکت کرده بودند و در نقاطی مستقر شدند که گمان می‌کردند بتوانند تابوت را زیارت کنند، اما موفق نشدند، این موضوع تلخ و ناراحت‌کننده بود، در کنار موفقیت مهمی که در تأمین امنیت این جمعیت عظیم حاصل شد، این دشواری نیز وجود داشت و به نظر می‌رسد هر دو وجه ماجرا، هم موفقیت امنیتی و هم مشکلاتی که برای بخشی از مردم ایجاد شد، باید به‌درستی دیده شود.