رونمایی۶ سند تاریخی مرتبط با اربعین حسینی در کتابخانه حرم رضوی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی، کارشناس طبقه‌بندی و فهرست‌نویسی اسناد آستان قدس رضوی در این مراسم با اشاره به پیشینه تاریخی و تکوین جاذبه اربعین گفت: با رسمیت یافتن مذهب تشیع در دوره صفویه و تثبیت تشکیلات اداری آستان قدس رضوی، آئین‌های سوگواری اهل بیت (ع) به ویژه اربعین حسینی، از قالب رفتار‌های خودجوش پراکنده به ساختاری منظم، موقوفه‌محور و تحت نظارت اداری تبدیل شد.

کبری صدریان افزود: وجود افزون بر ۶۰ سند تاریخی از دوره صفویه تا معاصر پیرامون اربعین، گویای جایگاه برجسته این مناسبت در مشهد است.

وی تعطیلی موقوفات خدماتی و تجاری در روز اربعین را یکی از نخستین نشانه‌های تعظیم شعائر اربعین در ساختار و اداره املاک حرم مطهر رضوی برشمرد و ادامه داد: برگزاری مراسم اربعین در حرم مطهر، متکی بر عواید موقوفات خاصی بوده که واقفان دوراندیش برای این روز مشخص کرده بودند.

صدریان گفت: کارکرد اربعین در شهر مشهد فراتر از دیوار‌های حرم رضوی حرکت کرده و در تاریخ معاصر ایران، ابعادی اجتماعی و سیاسی به خود گرفته است. به طور مثال با تلاش و پیگیری متدینین و علما، در سال ۱۳۱۱ هجری شمسی، روز اربعین به عنوان تعطیل رسمی در تقویم کشور ثبت شد.

اسناد مذکور گنجینه‌ای ارزشمند از گزارش‌های مالی و آیینی آستان قدس رضوی در دوران قاجار به شمار می‌روند که هر یک به‌نوبه خود ابعاد گوناگون مراسم سوگواری را روشن می‌سازند.

در این میان سند هزینه‌های تعطیلی حمام آغچه در ایام عاشورا، اربعین و ۲۱ ماه رمضان سال ۱۱۴۷ قمری، رسید هزینه‌های روشنایی و تأمین شمع‌های موم و پیه جهت تعزیه امام حسین (ع) در ایام عاشورا و شب اربعین در حرم مطهر سال ۱۲۶۹ قمری و همچنین سند هزینه‌های روضه‌خوانی ایام اربعین از محل موقوفه وزیر نظام سال ۱۲۸۸ قمری، از جمله نخستین مدارک این مجموعه هستند که بر نظم مالی و پشتیبانی موقوفات از مراسم مذهبی گواهی می‌دهند.

گروه دیگر از این اسناد مربوط به دوره‌های بعدی و با محوریت تامین هزینه‌های شب اربعین است که شامل درخواست حواله وجوه نقدی جهت هزینه‌های شب اربعین حسینی سال ۱۲۹۷ قمری، رسید هزینه‌های روشنایی حرم مطهر در شب اربعین از محل نذورات سال ۱۳۲۳ قمری و در نهایت سند نوحه‌خوانی اربعین می‌شود. این اوراق نه‌تنها نشان‌دهنده استمرار آئین‌های عزاداری و توجه ویژه به شب اربعین در طول قرون متمادی است، بلکه مدیریت دقیق وجوه شرعی، نذورات مردمی و موقوفات را در پشتیبانی از این مراسم در حرم مطهر رضوی به خوبی به تصویر می‌کشد.

سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با ۵۸ کتابخانه در مشهد و شهرستان‌ها با دارا بودن چندین هزار اثر موزه‌ای، ۲ میلیون نشریه ادواری، ۱۰۶ هزار نسخه خطی، ۶۵ هزار کتاب چاپ سنگی و همچنین ۱۳ میلیون و ۵۰۰ هزار برگ سند تاریخی از بزرگترین و جامع‌ترین کتابخانه‌های جهان اسلام است.