ارامنه نقش قابل توجهی در تاریخ سینمای ایران دارند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، برنامه «کلاسیک‌های کانون؛ واروژ کریم مسیحی» با «سفر» بهرام بیضایی و «سلندر» واروژ کریم مسیحی به همت کانون کارگردانان سینمای ایران و موزه سینمای ایران و با همکاری فیلمخانه ملی ایران، در سالن سینماتوگراف موزه سینمای ایران برگزار شد. داریوش فرهنگ، سیروس حسن‌پور، حسن رضایی، وحید موسائیان، ذبیح‌الله رحمانی، محمد رحمانی، علی ژکان، سعید نجاتی، سیاوش چراغی‌پور، محمدرضا دلپاک، محسن امیریوسفی، مهدی میامی و فاطمه محمدی، مدیر موزه سینمای ایران، از جمله حاضران در این رویداد بودند.

در ابتدای نشست، اصغر نعیمی درباره تفاوت این برنامه کلاسیک‌های کانون با برنامه‌های پیشین این رویداد گفت: این جلسه به دلیل خاصی به شکل دیگری برگزار می‌شود، بنابراین لازم است تا درباره انتخاب فیلم‌ها و شأن نمایش آنها توضیحاتی را ارائه کنم. هدف از برگزاری این نشست، نمایش یکی از آثار کارگردان سخت‌کوش و خوش‌نام سینمای ایران واروژ کریم مسیحی، است و اثر مورد نظر کانون بر مبنای روال برنامه کلاسیک‌های سینمای ایران، «پرده آخر»، آخرین ساخته این فیلمساز بود. کارگردان اثر نظر دیگری داشتند و علاقه‌مند بودند تا به جای «پرده آخر»، «سلندر» به نمایش درآید، زیرا احساس می‌کردند که کمتر دیده شده است. همچنین فکر می‌کنم به علت حس قدرشناسی که در این هنرمند نسبت به استاد درگذشته سینمای ایران، بهرام بیضایی که تأثیر مشخصی در کارنامه واروژ کریم مسیحی داشته است، «سفر» به نمایش دربیاید وگرنه قصد ما بر پخش «پرده آخر» و «سلندر» بود. این‌چنین شد که ما از پیشنهاد ایشان استقبال کردیم و این را به فال نیک گرفتیم، چون فیلم «سفر» هم نمایش‌های معدودی داشته است. وحید موسائیان برای پیدا کردن نسخه خوبی از «سفر» که ترمیم شده و قابل نمایش باشد، تلاش فراوانی کردند. همچنین، از همین‌جا از مرکز سینمایی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تشکر می‌کنم که این نسخه باکیفیت را در اختیارمان گذاشتند.

شهرام جعفری‌نژاد درباره نکات بارز فعالیت‌های واروژ کریم مسیحی عنوان کرد: راجع به واروژ کریم مسیحی به ذکر چند نکته مهم به صورت فهرست‌وار اکتفا می‌کنم. واروژ کریم مسیحی وارث شایسته مسیر قابل‌توجه ارامنه در تاریخ سینمای ایران است. حتماً می‌دانید که ارامنه عزیز در سینمای ما نقش قابل‌توجهی، به‌ویژه در امور فنی، داشته‌اند که می‌توان از جمله آنها به مقوله کارگردانی، فیلمبرداری، تدوینگری و صدابرداری اشاره کرد. واروژ یکی از آخرین حلقه‌های فعال ارامنه در سینمای ایران است که بار دیگر توجه ما را به نقش آنها در باروری سینمای ایران جلب می‌کند. نکته دیگر درباره واروژ، پایمردی و ایستادگی او در دستیاری کارگردانی برای کارگردانان مطرحی همچون بهرام بیضایی است. این در حالی است که او پس از چند سال به سادگی می‌توانست اولین فیلم بلند خودش را بسازد، ولی سال‌ها و سال‌ها در کنار بیضایی، در شرایط سخت و با مشکلاتی که فیلم‌های این کارگردان با آن دست و پنجه نرم می‌کردند، ایستاد و همچنان از او آموخت، به‌طوری که دیر وارد عرصه ساخت فیلم بلند سینمایی شد.

در ادامه داریوش فرهنگ درباره معنی نام واروژ با اشاره به خوش‌آوایی آن گفت: حیف می‌دانم حالا که واروژ اینجا نیست، چند کلمه‌ای درباره‌اش صحبت نکنم. البته شهرام جعفری‌نژاد هر آنچه را که لازم بود گفته شود، گفت. من از همان اول می‌خواهم شروع و توجه شما را به اسم او جلب کنم. واروژ اسم خوش‌آوایی است و در هر گویش و زبانی به راحتی قابل تلفظ است و به معنی آغاز زندگی است. این دوست نازنین من، دوست نازنین سینما و دوست نازنین اهالی سینما، خیلی زود کار حرفه‌ای سینما را در سال ۱۳۵۱ و در فیلم «رگبار» ساخته بهرام بیضایی شروع کرد و این شانس را داشت که به عنوان دستیار کارگردان با این همیشه استاد کار کند.

سیروس حسن‌پور درباره نحوه حضورش در فیلم «سفر» عنوان کرد: فیلم «رگبار» که تمام شد، آن زمان بیضایی ژیان داشت و دنبال من و دوست هم‌بازی من، عباس در «سفر» آمدند که جایش امروز در اینجا خالی است. بیضایی آن روز گفت که می‌خواهم یک فیلم بسازم و خیلی فیلم سختی است. شما ۲ نفر توانایی بازی در آن را دارید؟ ما در جواب گفتیم مثل آن ۲ فیلم، این را هم بازی می‌کنیم و کاری ندارد. پس من به واروژ می‌سپارم که بیاید و یک مدتی دیالوگ‌ها را با شما ۲ نفر تمرین کند. حدود ۲۵ روز واروژ کریم مسیحی می‌آمد و از صبح تمام دیالوگ‌ها را با ما تمرین می‌کرد. وقتی هم که فیلمبرداری شروع شد، تمام تکیه‌گاه من و عباس در آن دوران واروژ بود و البته دوستان خوبی که در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بودند و افراد بسیار فرهنگی در آنجا فعالیت داشتند. بعد از فیلم «سفر» هم آخرین فیلمی که فرصت همکاری با بهرام بیضایی را داشتم، «چریکه تارا» بود. از آنجا به بعد بود که علاقه من به فعالیت در سینما بیشتر شد و آن هم به علت روحیاتی بود که واروژ داشت.

در انتهای مراسم، فیلم‌های «سفر» ساخته بهرام بیضایی و «سلندر» ساخته واروژ کریم مسیحی، ترمیم و بازسازی‌شده به همت فیلمخانه ملی ایران، به نمایش درآمد.