پخش زنده
امروز: -
نشست پژوهشی «شاعر مردم» برگزار شد
روند شکلگیری روزنامهنگاری در قزوین، نقش مطبوعات در تحولات سیاسی و اجتماعی عصر مشروطه و زندگی و آثار سیداشرفالدین حسینی قزوینی در نشست پژوهشی «شاعر مردم» بررسی شد.
به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، نشست پژوهشی «شاعر مردم» به مناسبت یکصدوبیستمین سالگرد صدور فرمان مشروطیت، در سالن حمدالله مستوفی مدیریت اسناد و کتابخانه ملی استان قزوین برگزار شد.
در این نشست، مهدی نورمحمدی، پژوهشگر تاریخ و سندپژوه، و مسعود آتشگران، دبیر نشست، درباره موضوعات برنامه سخن گفتند.
مسعود آتشگران در این نشست با اشاره به روند شکلگیری روزنامهنگاری در ایران گفت: «روزنامههای دوره قاجار، از جمله «وقایع اتفاقیه» و «دولت علیّه ایران»، بیشتر بازتابدهنده دیدگاههای حکومت بودند و کمتر به مسائل و مطالبات مردم میپرداختند.»
وی افزود: «فضای مطبوعات تا پیش از انقلاب مشروطه عمدتاً دولتی و تشریفاتی بود، اما با گسترش نارضایتیهای عمومی و افزایش محدودیتها در دوره عینالدوله، شبنامهها و اعلامیههای مخفی به ابزاری برای بیان مشکلات مردم و نقد حکومت تبدیل شدند.»
آتشگران با بیان اینکه روزنامهنگاری با آغاز انقلاب مشروطه وارد مرحلهای تازه شد، اظهار کرد: «مطبوعات در این دوره به بستری برای ترویج اندیشههای نو، گسترش مشارکت سیاسی و مطالبه قانونگرایی تبدیل شدند.»
وی با استناد به «روزنامه خاطرات عینالسلطنه»، به دگرگونی گفتمان سیاسی در ایران و نقش مطبوعات در محدود شدن قدرت دربار قاجار، گسترش اندیشه مشروطهخواهی و شکلگیری مشارکت سیاسی مردم پرداخت و گفت: «نشانههای این تحول را میتوان بهروشنی در روزنامههای سراسری و محلی، از جمله مطبوعات قزوین، مشاهده کرد.»
در ادامه این نشست، مهدی نورمحمدی، پژوهشگر تاریخ معاصر، زندگی و آثار سیداشرفالدین حسینی قزوینی، مشهور به «نسیم شمال»، را بررسی کرد.
نورمحمدی انقلاب مشروطه را نقطه عطفی در تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران دانست و گفت: «این انقلاب افزون بر ایجاد تحول در ساختار سیاسی کشور، ادبیات فارسی را نیز وارد مرحلهای تازه کرد و موضوعاتی، چون آزادی، عدالت، وطندوستی و مسائل اجتماعی را به متن شعر و روزنامهنگاری آورد.»
وی با استناد به دیدگاه ادوارد براون افزود: «از میان چهار چهره برجسته شعر عصر مشروطه، دهخدا، عارف قزوینی و نسیم شمال با قزوین پیوند داشتند و این موضوع نشاندهنده جایگاه ویژه این شهر در شکلگیری ادبیات بیداری است.»
این پژوهشگر با اشاره به یافتههای جدید درباره زندگی نسیم شمال تصریح کرد: «برخلاف برخی روایتهای گذشته، شواهد تاریخی نشان میدهد سیداشرفالدین حسینی در قزوین به دنیا آمده و از خاندان شهیدی برغانی بوده است. او پس از درگذشت پدر در دوران کودکی، زندگی دشواری را پشت سر گذاشت و این تجربه در شکلگیری شخصیت اجتماعی و ادبیاش تأثیر فراوانی داشت.»
نورمحمدی درباره فعالیتهای نسیم شمال در دوران مشروطه گفت: «انتشار روزنامه «نسیم شمال» در رشت و سپس تهران، نقش مؤثری در آگاهیبخشی عمومی، دفاع از آزادیخواهی و مبارزه با استبداد ایفا کرد و این روزنامه به یکی از تأثیرگذارترین نشریات عصر مشروطه تبدیل شد.»
وی ادامه داد: «نسیم شمال با زبانی طنزآمیز به نقد فساد، استبداد، فقر، تبعیض، دخالت بیگانگان و مشکلات اجتماعی میپرداخت. استفاده از زبان ساده و مردمی، بهرهگیری از ضربالمثلها و فرهنگ عامه، توجه به حقوق زنان و آموزش کودکان و دفاع از سوادآموزی، از مهمترین ویژگیهای آثار این شاعر و روزنامهنگار بود.»
نورمحمدی همچنین نسیم شمال را از پیشگامان ادبیات کودک در ایران دانست و گفت: «کتاب «سیوسه حکایت یا گلزار ادبی» سالها در مکتبخانهها تدریس میشد و از آثار آموزشی ارزشمند آن دوره به شمار میرفت.»
وی در بخش دیگری از سخنانش به دوستی و ارتباط ادبی عارف قزوینی و نسیم شمال اشاره کرد و افزود:» اگرچه گاه میان این دو شاعر اختلافنظرهایی وجود داشت، هر دو از چهرههای شاخص ادبیات آزادیخواهانه ایران بودند و خدمات ماندگاری به فرهنگ و جریان مشروطهخواهی کشور ارائه کردند.»
در پایان این نشست، از نسیم شمال بهعنوان یکی از ماندگارترین چهرههای تاریخ مطبوعات و ادبیات معاصر ایران یاد شد؛ شاعری که محبوبیت گسترده مردمی، آزادیخواهی بیچشمداشت و بیش از دو دهه فعالیت ادبی و مطبوعاتی، جایگاهی ممتاز برای او در تاریخ معاصر ایران رقم زده است.
نظر شما