کاهش آسیب به طبیعت با کشت گلخانه‌ای گیاهان دارویی

به گزارش گروه کشاورزی و محیط زیست خبرگزاری صدا و سیما، حسن وحید در نشست آسیب شناسی فعالیت‌های مرتبط گیاهان دارویی، آسیب به مراتع، جنگل‌ها و رویشگاه‌های طبیعی گیاهان دارویی را یکی از چالش‌های گسترش این فعالیت‌ها توصیف کرد و بر لزوم اتخاذ راهکار‌هایی برای پیشگیری از این آسیب‌ها تاکید کرد.

معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، توسعه کشت گیاهان دارویی در محیط‌های کنترل‌شده و گلخانه‌ها را یکی از موثرترین راه‌های کاهش آسیب به طبیعت دانست و افزود: اگر معتقدیم فشار بر رویشگاه‌های طبیعی باید کاهش پیدا کند، باید در زمینه کشت گلخانه‌ای و تولید وسیع گیاهان دارویی نیز حرکت کنیم و برای تولیدکننده مسیر مشخصی از کشت تا بازار ایجاد کنیم.

وی افزود: اگر قرار است صادرات توسعه پیدا کند، باید به سمتی حرکت کنیم که بخشی از درآمد حاصل از صادرات به تولید، فرآوری و احیای عرصه‌های طبیعی بازگردد؛ در غیر این صورت، فشار بر منابع طبیعی افزایش پیدا می‌کند و این روند پایدار نخواهد بود.

معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری با تأکید بر ضرورت رعایت قانون در بهره‌برداری از منابع طبیعی گفت: بر اساس قانون، هرگونه بهره‌برداری از عرصه‌های منابع طبیعی باید در قالب طرح انجام شود و بهره‌برداری از گیاهان دارویی نیز باید با رعایت الزامات حفاظتی و احیایی صورت گیرد.»

وی اضافه کرد: ما سال‌ها در مدیریت جنگل، نگاه خود را به چوب محدود کردیم و وقتی بهره‌برداری چوب متوقف شد، سایر کارکرد‌های جنگل را به اندازه کافی توسعه ندادیم. امروز نیز نباید همین اشتباه را درباره گیاهان دارویی تکرار کنیم و صرفاً به برداشت از عرصه‌های طبیعی توجه داشته باشیم.

وحید افزود: وضعیت پوشش گیاهی کشور مناسب نیست و فشار بر مراتع و عرصه‌های طبیعی هر سال بیشتر می‌شود؛ بنابراین باید بپذیریم که ظرفیت بهره‌برداری از طبیعت محدود است و نمی‌توان برای همیشه افزایش برداشت را راهکار توسعه گیاهان دارویی دانست.

او با اشاره به ظرفیت‌های موجود در مراتع کشور گفت: حدود ۷.۵ میلیون هکتار از عرصه‌های مورد نظر در این حوزه ظرفیت توسعه دارند و حدود ۴.۵ میلیون هکتار از این سطح به گیاهان دارویی مربوط می‌شود.

وحید افزود: اگر این عرصه‌ها به‌درستی احیا و مدیریت شوند، می‌توان در یک دوره پنج‌ساله ظرفیت تولید گیاهان دارویی را به میزان قابل توجهی افزایش داد و در ادامه، زنجیره تولید تا صادرات را تکمیل کرد.

وی همچنین اصلاح دیدگاه‌ها در مدیریت کلان این صنعت را ضروری خواند و گفت: در بدنه دولت، بخش زیادی از ارتباطات و تصمیم‌گیری‌ها همچنان معطوف به بهره‌برداران سنتی گیاهان دارویی است و در این میان، سایر حلقه‌های زنجیره، به‌ویژه تولیدکنندگان، بخش خصوصی، بازار و صادرات، کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، حفظ منابع ژنتیکی، حمایت از تولید، حمایت از بهره‌برداران، ایجاد اشتغال و توسعه سایر کارکرد‌های منابع طبیعی را از رویکرد‌های اصلی این سازمان در حوزه گیاهان دارویی عنوان کرد و گفت: هرچه حمایت از سایر کارکرد‌های منابع طبیعی افزایش پیدا کند، وابستگی به برداشت مستقیم از عرصه و فشار بر منابع کاهش می‌یابد.

وحید بر ضرورت مشارکت بخش خصوصی و جوامع محلی در مدیریت عرصه‌های طبیعی تأکید کرد و گفت: اگر بهره‌برداران محلی در قالب طرح‌های بهره‌برداری وارد قرارداد شوند، می‌توانند هم سرمایه‌گذاری کنند، هم سهم مربوط به مالکیت و بهره‌برداری را پرداخت کنند، هم احیای عرصه را انجام دهند و هم برداشت اصولی داشته باشند. در چنین مدلی، تولید، بهره‌برداری، احیا و صادرات می‌تواند در یک زنجیره قرار گیرد.

وی با تاکید بر اینکه واگذاری‌ها باید با دقت و طبق قانون صورت پذیرد، اضافه کرد: در چارچوب قانون می‌توان عرصه‌های منابع طبیعی را با رعایت الزامات لازم برای توسعه و کشت گیاهان دارویی در اختیار بخش خصوصی قرار داد؛ اما این واگذاری باید همراه با ضوابط حفاظتی و احیایی باشد.