پخش زنده
امروز: -
دیپلماسی فرهنگی پایدارترین مسیر گفتوگو با ملتهاست
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گفت: دیپلماسی فرهنگی با تمرکز بر اشتراکات فرهنگی، روابط میان ملتها را تعمیق میکند و میتواند زمینهساز، تسهیلکننده و روانکننده دیپلماسی سیاسی باشد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، سیدرضا صالحیامیری در نخستین جایزه دیپلماسی فرهنگی و عمومی جمهوری اسلامی ایران با عنوان «تصویر ایران در جهان» که با هدف تکریم و تجلیل از کنشگران برجسته و اثرگذار عرصه روایتگری و دیپلماسی فرهنگی و عمومی جمهوری اسلامی ایران در جهان برگزار شد، با قدردانی از تلاشهای سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و مجموعه دستگاه دیپلماسی فرهنگی کشور اظهار کرد: دغدغه همه ما، فرهنگ ایرانی و صیانت از تصویر و روایت درست ایران در جهان است و همه کسانی که در داخل و خارج از کشور برای معرفی ایران تلاش میکنند، در حقیقت بخشی از منظومه بزرگ دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران هستند.
او افزود: امروز رایزنان فرهنگی، دیپلماتها، دانشگاهیان، هنرمندان، اصحاب رسانه، گردشگران، ورزشکاران، نهادهای علمی و فرهنگی و همه کسانی که در عرصه بینالمللی از ایران سخن میگویند، در شکلدهی به تصویر ایران در افکار عمومی جهان نقش دارند؛ بهویژه در شرایطی که روایت ایران در معرض جنگ رسانهای و تلاش سازمانیافته برای تحریف واقعیتهای کشور قرار گرفته است.
دیپلماسی فرهنگی؛ ماموریت اقناع و اجماعسازی در افکار عمومی جهان
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با طرح این پرسش که «آیا میان دیپلماسی فرهنگی و دیپلماسی سیاسی نسبتی وجود دارد؟» گفت: پاسخ دقیق به این پرسش، نیازمند عبور از ادبیات کلیشهای و تکراری است. این دو حوزه، دو کانون مستقل اما کاملا مرتبطاند؛ دیپلماسی سیاسی عمدتا ناظر بر مناسبات دولتهاست، در حالی که دیپلماسی فرهنگی بر روابط ملتها تمرکز دارد.
صالحیامیری ادامه داد: اگر دیپلماسی سیاسی عمدتا بر منافع، مصالح و رقابتهای میان دولتها استوار است، دیپلماسی فرهنگی حرکتی بلندمدت است که بر اشتراکات فرهنگی و پیوندهای تاریخی ملتها تکیه دارد. از این منظر، دیپلماسی فرهنگی را میتوان مقدم بر دیپلماسی سیاسی دانست، زیرا روابط پایدار میان ملتها میتواند بستر مناسبی برای تنظیم و تعمیق روابط میان دولتها فراهم کند.
او تصریح کرد: دیپلماسیفرهنگی از عمق تاریخی، تمدنی و اجتماعی برخوردار است و آثار آن میتواند فراتر از تغییرات مقطعی در مناسبات سیاسی باقی بماند. تجربه روابط ایران و عراق نمونه روشنی از این واقعیت است؛ دو کشور در مقطعی وارد جنگ شدند اما پیوندهای عمیق فرهنگی، تاریخی و تمدنی میان دو ملت استمرار یافت و همچنان پابرجاست.
وزیر میراثفرهنگی افزود: روابط سیاسی کشورها ممکن است در گذر زمان دستخوش تغییر شود، اما قضاوت ملتها الزاما تابع قضاوت دولتها نیست. همین واقعیت، اهمیت راهبردی دیپلماسی فرهنگی را در سیاست خارجی امروز جهان آشکار میکند.
قدرت نرم بدون دیپلماسیفرهنگی کامل نیست
صالحیامیری با بیان اینکه دیپلماسی فرهنگی مصداق اعلای قدرت نرم است، اظهار کرد: کشورها برای تداوم حیات و تامین منافع ملی خود به دو ظرفیت مکمل نیاز دارند؛ قدرت سخت برای مقاومت و بازدارندگی در برابر تهدیدها و قدرت نرم برای گفتوگو، اقناع، اجماعسازی و همراهسازی افکار عمومی جهان.
او گفت: امروز بسیاری از کشورهای توسعهیافته به این جمعبندی رسیدهاند که بخشی از اهدافی که در مناسبات سیاسی به آنها دست نیافتهاند، از مسیر دیپلماسی فرهنگی و تأثیرگذاری بر افکار عمومی ملتها دنبال میکنند.
وزیر میراثفرهنگی با اشاره به تجربه فرانسه در بهرهگیری از ابزارهای فرهنگی افزود: فرانسه از دهههای پایانی قرن نوزدهم، زبان، آموزش و نظام تعلیم و تربیت، ادبیات، باستانشناسی و دیگر مؤلفههای فرهنگی را به ابزارهای مؤثر دیپلماسی فرهنگی تبدیل کرد و از این ظرفیت برای ایجاد نفوذ فرهنگی در بخشهایی از آفریقا و خاورمیانه بهره گرفت. امروز نیز کشورهایی مانند چین با سرمایهگذاری گسترده بر صنایعخلاق فرهنگی، دیپلماسی ورزشی و سایر ابزارهای فرهنگی، این مسیر را با جدیت دنبال میکنند.
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی؛ ستاد دیپلماسی فرهنگی کشور
صالحیامیری با تاکید بر اینکه دیپلماسی فرهنگی ماموریت یک دستگاه منفرد نیست، گفت: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی پرچمدار و ستاد دیپلماسی فرهنگی کشور است، اما مسئولیت دیپلماسی فرهنگی در انحصار این سازمان نیست، حوزههای علمیه، دانشگاهها، مراکز علمی و پژوهشی، آموزش و پرورش، وزارت میراثفرهنگی، وزارت امور خارجه و دیگر نهادهای فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی، هر یک به سهم خود مسئولیت دارند.
او تاکید کرد: ما به یک انسجام واقعی در نظام مدیریتی دیپلماسی فرهنگی نیازمندیم و باید از نگاه جزیرهای عبور کنیم. همه اجزای کشور باید خود را بخشی از منظومه دیپلماسی فرهنگی بدانند و ظرفیتهای خود را برای تحقق منافع ملی در اختیار این منظومه قرار دهند.
ایرانیان خارج از کشور؛ ظرفیت راهبردی دیپلماسی فرهنگی
وزیر میراثفرهنگی یکی از چالشهای مهم دیپلماسی فرهنگی را غفلت از ظرفیت ایرانیان خارج از کشور دانست و گفت: ما باید در شیوه نگاه خود به مخاطبان و کانونهای اثرگذار در خارج از کشور بازنگری کنیم. چگونه میتوانیم با جهان گفتوگو کنیم، در حالی که هنوز از ظرفیت بزرگ ایرانیان خارج از کشور برای گفتوگوی فرهنگی بهطور کامل استفاده نکردهایم؟
صالحیامیری افزود: ایرانیان خارج از کشور سرمایههای فرهنگی، علمی، اجتماعی و تمدنی ایران هستند و خانه آنان همچنان ایران است. با تدبیر رئیسجمهوری، شورایعالی ایرانیان شکل گرفته و کارگروههای تخصصی آن در حوزههای فرهنگی، علمی، دیپلماسی، حقوقی، گردشگری و ایرانشناسی فعال شدهاند.
او تصریح کرد: راهبرد ما «ارتباط فرهنگی با ایرانیان» است. اولویت نخست، اعتمادسازی، گفتوگو و ایجاد پیوندهای پایدار فرهنگی است. باید شرایطی فراهم کنیم که ایرانیان خارج از کشور دستکم سالی یکبار به خانه خود سفر کنند، با فرهنگ، تمدن، هنر، سنتها و اقوام ایرانی ارتباط برقرار کنند و اجازه ندهیم گسست فرهنگی شکل بگیرد.
روایت ایران؛ ضرورتی راهبردی در عصر جنگ روایتها
وزیر میراثفرهنگی با تاکید بر ضرورت روایتگری عقلانی، مستند و واقعگرایانه از ایران گفت: یکی از نیازهای فوری ما، تولید محتوای عمیق و حرفهای برای معرفی تاریخ، فرهنگ، تمدن و تبار ایران به افکار عمومی جهان است. ظرفیت تمدنی ایران، یکی از بزرگترین سرمایههای ما برای گفتوگو با جهان است.
او ادامه داد: در کنار روایت تمدنی، باید تصویر ایران زیبا و واقعی را نیز در افکار عمومی جهانیان بازنمایی کنیم. گردشگران، اصحاب رسانه، هنرمندان، ورزشکاران، دانشگاهیان، نویسندگان، سینماگران و فعالان صنایع خلاق فرهنگی، هر یک میتوانند زبان تازهای برای گفتوگو با جهان باشند.
صالحیامیری با اشاره به جنگ روایتها علیه ایران اظهار کرد: ایرانهراسی امروز یکی از راهبردهای اصلی دشمن است. تلاش میشود تصویری نادرست، مخدوش و غیرواقعی از ایران و ایرانیان در افکار عمومی جهان ساخته شود و در برابر این روایت، ما نیازمند روایتگری حرفهای، مستند، عقلانی و اقناعکننده هستیم.
او با اشاره به حوادث جنگ اخیر افزود: ما باید بتوانیم واقعیتهای ایران، از جمله ابعاد جنایتها و آسیبهایی را که بر مردم ایران وارد شده است، با زبان قابل فهم برای افکار عمومی جهان روایت کنیم. اگر نتوانیم واقعیتهای خود را بهدرستی روایت کنیم، دیگران روایت خود را جایگزین روایت ما خواهند کرد.
تجربه اسپانیا؛ نمونهای از ظرفیت دیپلماسی فرهنگی
وزیر میراثفرهنگی با اشاره به سفر اخیر خود به اسپانیا و حضور در اجلاس جهانی گردشگری گفت: در این سفر، همراه نشان کودکان میناب، تصویری از حادثه میناب را در نشست هیئت اجرایی سازمان جهانی گردشگری با حضور دهها وزیر و مقام ارشد ارائه کردم و شاهد شکلگیری موجی از همدلی و همراهی با هیئت ایرانی بودیم. این تجربه نشان داد که اگر دیپلماسی فرهنگی بهدرستی عمل کند، پاسخ مثبت خود را دریافت خواهد کرد.
صالحیامیری ادامه داد: در دیدار با سفیر، رایزن فرهنگی و نخبگان اسپانیایی نیز با صحنهای مواجه شدیم که برای من بسیار معنادار بود؛ هنرمندان و نخبگان اسپانیایی هر یک به زبان خود با حادثه میناب همدلی کردند؛ یکی شعر سرود، دیگری موسیقی اجرا کرد، فردی نقاشی کشید و یک فیلمساز و چهره شناختهشده رسانهای نیز آمادگی خود را برای انتشار محتوای مرتبط با میناب در میان مخاطبان گسترده خود اعلام کرد.
او افزود: این همان دیپلماسی فرهنگی است؛ یعنی تبدیل یک حادثه و یک موضوع ملی به موضوعی انسانی و قابل فهم برای افکار عمومی سایر کشورها.
ضرورت نوگرایی و بازسازی ساختاری در دیپلماسی فرهنگی
صالحیامیری یکی از ضرورتهای امروز کشور را «نوگرایی و نوسازی ساختاری» در حوزه دیپلماسی فرهنگی دانست و گفت: باید رقابتهای غیرضروری را کنار بگذاریم. دستگاه دیپلماسی سیاسی امروز یکی از سختترین و مهمترین مأموریتها را برعهده دارد و تلاش همه فعالان این حوزه شایسته قدردانی است، اما در حوزه دیپلماسی فرهنگی نیز نیازمند یک بازنگری جدی و بازسازی ساختاری هستیم.
او تاکید کرد: نباید دیپلماسیفرهنگی را در حاشیه دیپلماسی سیاسی تعریف کنیم. دیپلماسی فرهنگی میتواند بستر مناسبی برای دیپلماسی سیاسی و زمینهای برای روانسازی روابط میان دولتها باشد. این دو حوزه باید به جای رقابت، از ظرفیتهای یکدیگر بهره بگیرند.
وزیر میراثفرهنگی همچنین بر ضرورت انسجام میان نهادهای فرهنگی تاکید کرد و گفت: حتی نهادهای اقتصادی نیز باید مسئولیت خود را در حوزه دیپلماسی فرهنگی و تصویرسازی از ایران بپذیرند. ما نیازمند بازنگری در گفتمان، سازوکارها و ابزارهای تحقق اهداف فرهنگی کشور هستیم.
زبان دیپلماسی فرهنگی باید متناسب با جهان امروز تغییر کند
صالحیامیری با تاکید بر ضرورت استفاده از ابزارهای نوین دیپلماسی فرهنگی اظهار کرد: زبان دیپلماسی امروز تغییر کرده است. زبان، ورزش، تاریخ، گردشگری، شعر و ادبیات، علوم، سینما، موسیقی، نمایشگاههای مشترک، کتاب و صنایع خلاق فرهنگی، همگی ابزارهای مؤثر دیپلماسی فرهنگیاند و باید بهصورت هدفمند و حرفهای از آنها استفاده کنیم.
او افزود: تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد که هرچه ابزارهای فرهنگی متنوعتر و خلاقانهتر به کار گرفته شوند، ظرفیت تأثیرگذاری بر افکار عمومی افزایش مییابد. در این میان، صنایع خلاق فرهنگی میتواند یکی از محورهای مهم آینده دیپلماسی فرهنگی ایران باشد.
گفتوگوی فرهنگی؛ راه عبور از سوءتفاهم و رسیدن به تفاهم
وزیر میراثفرهنگی «گفتوگوی فرهنگی» را یکی از مهمترین اولویتهای امروز کشور دانست و گفت: حتی در شرایط جنگ نیز گفتوگوی فرهنگی نباید متوقف شود. گفتوگوی فرهنگی میتواند معجزهآفرین باشد؛ زیرا به کاهش عصبیت، شفافسازی، اقناع، همراهسازی و یافتن اشتراکات کمک میکند.
صالحیامیری ادامه داد: مسیر گفتوگو باید از مردم خودمان آغاز شود، سپس با ایرانیان خارج از کشور ادامه یابد و در نهایت به گفتوگو با ملتهای جهان برسد. گفتوگو یعنی کاهش فاصلهها، کاهش سوءتفاهمها و آوردن دیگران به نقطهای مشترک که بتوان در آن درباره منافع و اشتراکات فرهنگی سخن گفت.
خود را موظف به تقویت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی میدانم
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در جمعبندی سخنان خود گفت: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، پرچمدار دیپلماسی فرهنگی کشور است و من خود را بهعنوان عضو دولت موظف میدانم در کنار این سازمان باشم و برای تقویت آن تلاش کنم.
او افزود: نقد کردن بهتنهایی مشکلی را حل نمیکند، نقد زمانی ارزشمند است که برای ساختن یک معبر جدید و گشودن راهی تازه برای تقویت دیپلماسی فرهنگی به کار گرفته شود.
صالحیامیری تاکید کرد: همه ما در دولت باید بپذیریم که عضوی از منظومه دیپلماسی فرهنگی کشور هستیم و باید برای تحقق اهداف آن کمک کنیم. این سخن را نه بهعنوان یک شعار، بلکه بهعنوان یک باور بیان میکنم.
او در پایان با قدردانی از تلاشهای سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و فعالان عرصه دیپلماسی فرهنگی و عمومی، از دغدغهمندان فرهنگ ایرانی و همه کسانی که برای معرفی و روایت صادقانه ایران در جهان تلاش میکنند، قدردانی کرد.
نظر شما