از مصرف خودسرانه کورتون‌ها پرهیز کنید

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای البرز، علیه قدردان، داروساز و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی البرز، با هشدار درباره مصرف و تزریق خودسرانه آمپول دگزامتازون، گفت: دگزامتازون که در میان مردم با نام «آمپول دگزا» شناخته می‌شود، یک داروی کورتونی قوی است و اگرچه در برخی شرایط پزشکی و با تشخیص پزشک می‌تواند اثربخش و حتی نجات‌بخش باشد، اما مصرف خودسرانه آن برای سرماخوردگی، گلودرد، بدن‌درد، آلرژی‌های ساده یا احساس ضعف، می‌تواند عوارض قابل‌توجهی به دنبال داشته باشد.

وی افزود: دگزامتازون با کاهش التهاب و سرکوب نسبی پاسخ ایمنی، ممکن است به‌طور موقت احساس درد، گلودرد، آبریزش بینی یا بدن‌درد را کمتر کند؛ اما این کاهش علائم به معنای درمان علت بیماری نیست. به‌ویژه در عفونت‌های ویروسی مانند سرماخوردگی، مصرف خودسرانه این دارو می‌تواند نشانه‌های بیماری را پنهان کند و روند تشخیص یا درمان درست را به تأخیر بیندازد.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی البرز تأکید کرد: استفاده بدون نسخه از آمپول دگزامتازون ممکن است توان دفاعی بدن در برابر عفونت‌ها را کاهش دهد و در برخی افراد، باعث تشدید یا طولانی‌شدن عفونت‌های باکتریایی، ویروسی و قارچی شود. همچنین در افرادی که عفونت‌های پنهان دارند، مصرف کورتون می‌تواند شرایط را پیچیده‌تر کند.

قدردان با اشاره به برخی عوارض مهم این دارو گفت: افزایش قند خون، بالا رفتن فشارخون، بی‌خوابی، بی‌قراری، تغییرات خلق‌وخو، افزایش اشتها، احتباس آب و ورم، سوزش یا خونریزی گوارشی و تشدید مشکلات معده از جمله عوارضی هستند که ممکن است پس از مصرف دگزامتازون رخ دهند. این عوارض در افراد مبتلا به دیابت، فشارخون بالا، بیماری‌های قلبی، زخم معده، پوکی استخوان و سالمندان می‌تواند مهم‌تر و خطرناک‌تر باشد.

وی ادامه داد: مصرف مکرر یا طولانی‌مدت دگزامتازون، بدون پایش پزشک، خطراتی مانند پوکی استخوان، ضعف عضلانی، افزایش احتمال شکستگی، نازک‌شدن پوست، اختلال در ترمیم زخم، افزایش خطر ابتلا به عفونت‌ها، آب‌مروارید و بالا رفتن فشار چشم را به همراه دارد. در کودکان نیز مصرف نابجا یا مکرر کورتون‌ها می‌تواند بر رشد اثر منفی بگذارد.

این داروساز خاطرنشان کرد: یکی از نگرانی‌های مهم در مصرف خودسرانه کورتون‌ها، اختلال در عملکرد طبیعی غدد فوق‌کلیوی است. بدن به‌طور طبیعی هورمون‌هایی مشابه کورتون تولید می‌کند و مصرف مداوم یا دوز‌های بالا می‌تواند تولید طبیعی این هورمون‌ها را کاهش دهد؛ بنابراین، قطع ناگهانی دارو پس از مصرف مکرر یا طولانی‌مدت نیز ممکن است برای بیمار مشکل‌ساز شود و باید تنها با نظر پزشک انجام شود.

 قدردان گفت: تزریق آمپول، حتی در صورت تجویز، باید در شرایط مناسب و توسط فرد آموزش‌دیده انجام شود. تزریق غیراصولی یا استفاده از وسایل غیراستریل می‌تواند خطر عفونت محل تزریق، آبسه، آسیب بافتی یا آسیب عصبی را افزایش دهد.

وی با تأکید بر اینکه «هر علامتی نیازمند آمپول نیست»، افزود: در بسیاری از موارد سرماخوردگی و بیماری‌های ویروسی، استراحت، مصرف مایعات، تغذیه مناسب و استفاده از دارو‌های علامتیِ تجویزشده یا توصیه‌شده توسط پزشک و داروساز کفایت می‌کند. درخواست یا توصیه آمپول دگزامتازون برای بهبود سریع، اقدامی ایمن و علمی نیست.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی البرز در پایان یادآور شد: افراد مبتلا به تب پایدار، تنگی نفس، درد شدید، کاهش سطح هوشیاری، علائم حساسیت شدید یا بدترشدن حال عمومی، باید به‌جای خوددرمانی، برای ارزیابی به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنند.

آمپول دگزامتازون داروی «تقویتی» یا درمان روتین سرماخوردگی نیست. مصرف یا تزریق آن باید فقط با تجویز پزشک و با توجه به وضعیت هر فرد انجام شود.