اسقاط خودرو‌های فرسوده تاثیری بر کاهش مصرف سوخت ندارد

به گزارش خبرنگار تحریریه صنعت و معدن خبرگزاری صداوسیما؛ دوم شهریور امسال نشست فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی به منظور بررسی اصلاح آیین‌نامه اجرایی ماده (۱۰) قانون ساماندهی صنعت خودرو، سیاست‌های کلی اسقاط خودرو‌های فرسوده و همچنین برنامه‌های آتی در این حوزه با حضور نمایندگان پلیس راهور، ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودرو‌های فرسوده، انجمن مراکز اسقاط خودرو‌های فرسوده، وزارت راه و شهرسازی، سازمان برنامه و بودجه و مرکز هوا و اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد. 

خانم سمیه رفیعی رئیس فراکسیون محیط زیست و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی، سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت را بزرگ‌ترین ذی‌نفع و مطالبه‌کننده بحث اسقاط خودرو‌های فرسوده دانست و گفت: با توجه به اصلاح آیین نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، یکی از مهم‌ترین نقش‌ها در این آیین‌نامه جدید بر عهده سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت است چراکه امروز در مدیریت سوخت با مشکل مواجه‌ایم. اما متأسفانه نماینده این سازمان در جلسه حضور نداشت.

وی افزود: در قوانین برنامه هفتم نیز این سازمان به‌عنوان برنامه‌ریز و سیاست‌گذار اصلی در این حوزه دیده شده است، اما اکنون با وجود اینکه حدود یک ماه از ابلاغ آیین‌نامه گذشته و سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت مکلف بوده برخی تکالیف را انجام دهد، هنوز حتی جلسات اولیه خود را نیز برگزار نکرده است.

به گفته رفیعی در شرایط فعلی، برای مدیریت عرضه و مصرف سوخت باید تمهیدات بسیار سریع‌تر اتخاذ شود و مطابق همان قانونی که اخیراً داشتیم، اگر قانون به‌درستی اجرا شود، بخش قابل توجهی از مشکلات حل و فصل خواهد شد.

بالاخره با گذشت دو هفته از برگزاری این نشست، آقای سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی در پانزدهمین جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا حضور یافت و از هدفگذاری این سازمان برای اجرای طرح نوسازی ناوگان سکو‌های اینترنتی سه شرط گذاشت؛ تعیین خط مبنا، جلوگیری از جایگزینی خودرو‌های فرسوده با خودرو‌های مشابه و اطمینان از خروج کامل خودرو‌های فرسوده از چرخه فعالیت.

وی افزود: در گام نخست باید جامعه هدف و خودرو‌های مشمول طرح به طور دقیق مشخص و میزان مصرف فعلی آنها تعیین شود تا میزان واقعی صرفه‌جویی پس از نوسازی قابل محاسبه و راستی‌آزمایی باشد اگر بخشی از ناوگان نوسازی شد، نباید دوباره خودرو‌هایی با مصرف بالا و مشابه خودرو‌های خارج شده به پلتفرم اضافه شوند و خودرو‌های جایگزین نیز باید دقیقاً از میان خودرو‌هایی انتخاب شوند که پیمایش و مصرف سوخت بالاتری دارند و سهم قابل توجهی در مصرف سوخت ناوگان ایفا می‌کنند؛ در غیر این صورت، صرفه‌جویی واقعی مورد انتظار از اجرای طرح محقق نخواهد شد.

رئیس سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی، سومین شرط را اطمینان از اسقاط و خروج واقعی خودرو‌های فرسوده از چرخه فعالیت دانست و گفت: باید اطمینان حاصل شود خودرو‌هایی که در فرآیند نوسازی جایگزین می‌شوند، واقعاً اسقاط شده و دیگر به چرخه فعالیت بازنمی‌گردند.

البته اتفاقی که در اصلاحیه جدید قانون ساماندهی صنعت خودرو افتاده است کمی با این شروط رئیس سازمان بهینه سازی مغایرت دارد. نخستین تناقض نیز در تولید خودروی نوشماره و افزودن به ناوگان حمل و نقل عمومی کشور است چرا که در طول سه سال گذشته، سالانه حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار دستگاه خودروی نوشماره به ناوگان حمل و نقل کشور افزوده شده است، اما در مقابل طی سال ۱۴۰۳ که بالاترین میزان اسقاط خودرو‌های فرسوده بود، ۳۵۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده از رده خارج شده است. 
همچنین در سال ۱۴۰۴ به میزان ۲۰۵ هزار دستگاه و تا پایان مرداد ماه امسال تنها ۵۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده از رده خارج شده است. در مجموع ۶۸۰ هزار دستگاه در طول سه سال گذشته اسقاط شده، اما حدود ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار دستگاه خودروی نوشماره به ناوگان حمل و نقل افزوده شده است این یعنی نبود توازن بین تولید و اسقاط خودرو‌های فرسوده. ضمن اینکه هر سال با افزایش ناوگان حمل و نقل، تعداد خودرو‌های فرسوده هم افزایش پیدا می‌کند و هم مصرف سوخت کاهش نمی‌یابد، زیرا به اندازه تولید، اسقاط در کشور انجام نمی‌شود.

کما اینکه آقای محمدصادق حاتمی، رئیس ستاد نوسازی ناوگان حمل و نقل و اسقاط خودرو‌های فرسوده ایدرو می‌گوید: اصلاح آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو با هدف تحول در روند نوسازی ناوگان حمل‌ونقل، می‌تواند منجر به صرفه‌جویی بیش از ۲ میلیارد لیتر بنزین و کاهش ۱۰ درصدی انتشار گاز‌های آلاینده در کشور شود.

رئیس ستاد نوسازی ناوگان حمل و نقل ایدرو به تغییر ساختار نوسازی ناوگان اشاره کرد و گفت: در گذشته به ازای تولید ۱۲ خودرو، تنها یک دستگاه از ناوگان خارج می‌شد؛ اما امروز با اصلاح این آیین‌نامه، به ازای هر ۴ دستگاه خودروی تولیدی، یک خودروی فرسوده از چرخه تردد خارج خواهد شد و این تغییر، تحقق هدف ۵۰۰ هزار دستگاه اسقاط سالیانه (مطابق با برنامه هفتم توسعه) را امکان‌پذیر می‌سازد.

 حاتمی در تشریح نسبت‌های جدید واردات و اسقاط گفت: مطابق با اصلاحیه جدید، در ازای واردات هر ۳ خودروی کم‌مصرف (گرید A و B)، یک خودروی فرسوده اسقاط می‌شود در حالی که برای خودرو‌های با مصرف متوسط (گرید C و D)، به ازای هر واردات، دو خودرو و برای خودرو‌های پرمصرف (گرید E، F و G)، به ازای هر خودرو، سه خودروی فرسوده باید از چرخه خارج شوند.

در حالی که نسبت واردات و اسقاط خودرو‌های فرسوده هم به ازای واردات ۳ خودروی کم مصرف یک خودروی فرسوده اسقاط می‌شود یعنی در عمل هیچ گونه کاهشی در مصرف سوخت اتفاق نمی‌افتد و از طرفی به دلیل نبود زیرساخت‌های لازم برای خودرو‌های کم مصرف برقی و هیبریدی در کشور، بالا بودن قیمت خودروی برقی (یک میلیارد و هفتصد میلیون تومان) و نبود توان پرداخت اقساط توسط رانندگان ناوگان حمل و نقل عمومی، طرح اسقاط خودرو‌های فرسوده با شکست مواجه خواهد شد و اتفاقی در زمینه کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا نخواهد افتاد.

به همین ترتیب در ازای واردات یک خودروی با مصرف متوسط، دو خودروی فرسوده و با واردات یک خودروی پر مصرف، سه خودروی فرسوده از رده خارج خواهد شد که بازهم با توجه به مشکل تحریم، شرایط جنگی، ترخیص از گمرکات کشور با توجه به تعرفه گذاری بالا و سایر دلایل امکان واردات گسترده و جایگزینی با خودرو‌های فرسوده، امکان پذیر نیست.

گزارش مکتوب از؛ مهدی محمدزاده خبرنگار تحریریه صنعت و معدن خبرگزاری صدا و سیما